System Osłony Przeciwosuwiskowej SOPO Etap I

Kartowanie pilotażowe osuwisk wraz z wyznaczeniem obszarów ich występowania w Polsce

W ramach I Etapu Projektu, realizowanego w Państwowym Instytucie Geologicznym, wykonano następujące zadania, (których rozwinięcie nastąpi w dalszych etapach):

1. Opracowano zasady i kryteria wyznaczania obszarów predysponowanych do występowania i rozwoju ruchów masowych w Polsce Pozakarpackiej. Zgodnie z tymi zasadami dokonano analizy budowy geologicznej i geomorfologii wyznaczając obszary predysponowane w układzie administracyjnym w całej Polsce Pozakarpackiej oraz zebrano wyniki wszystkich prac inwentaryzacyjnych dotyczących osuwisk. W efekcie na podkładach map topograficznych w skali 1:50 000 wskazano dotychczas zinwentaryzowane osuwiska oraz wyznaczone obszary predysponowane do rozwoju ruchów masowych łącznie z ich charakterystyką. Obliczono powierzchnie wszystkich wyznaczonych obszarów w poszczególnych województwach. W ten sposób otrzymano przybliżoną łączną powierzchnię terenów wyznaczonych do przeprowadzenia szczegółowego kartowania geologicznego w skali 1:10 000.
2. Wykonano kartograficzne prace terenowe w obrębie 6 wytypowanych gmin: trzech karpackich (Cieszyn, Gorlice i Strzyżów) oraz trzech pozakarpackich (Władysławowo, Włodawa i Połaniec). W wyniku tych prac rozpoznano i udokumentowano osuwiska oraz tereny zagrożone ruchami masowymi, zaznaczono zasięgi tych obszarów na mapach w skali 1:10 000 i sporządzono Karty Rejestracyjne dla wszystkich osuwisk i terenów zagrożonych. Prace terenowe zostały poprzedzone wykonaniem projektów prac geologicznych. Opracowane wzory Karty rejestracyjnej osuwiska i Karty rejestracyjnej terenu zagrożonego są takie same jak w obowiązującym od początku sierpnia 2007 r. Rozporządzeniu MŚ w sprawie informacji dotyczących ruchów masowych.
3. Sporządzono projekt prac geologicznych dla założenia monitoringu na osuwisku w Hańczowej (gmina Uście Gorlickie, powiat Gorlice, województwo małopolskie). Zgodnie z projektem wykonano:
   • prace geodezyjne w celu uzyskania mapy sytuacyjno-wysokościowej obszaru osuwiska oraz wyznaczenia punktów monitoringu powierzchniowego;
   • wiercenia w celu rozpoznania budowy wgłębnej osuwiska i założenia systemu monitoringu wgłębnego (otwory inklinometryczne i piezometryczne);
   • badania geofizyczne (metodą sondowań refrakcyjnych i metodą tomografii sejsmicznej) miały na celu pokazanie zasięgu przestrzennego powierzchni poślizgu stwierdzonych w profilach wiertniczych.
   W trakcie prac wiertniczych opisano profile wierceń, zwracając uwagę na rozpoznanie powierzchni poślizgu oraz pobrano próbki do badań laboratoryjnych. Po zakończeniu instalacji systemu monitoringu wgłębnego i powierzchniowego wykonano 4-krotne pomiary sondą inklinometryczną i klasyczną metodą GPS. Wnioski wynikłe z badań zostały zawarte w operacie końcowym.
4. Wydano Instrukcję opracowania Mapy osuwisk i terenów zagrożonych (MOTZ) ruchami masowymi w skali 1:10000, która zawiera jednolitą metodykę prowadzenia kartograficznych prac terenowych w następnych etapach Projektu SOPO. Instrukcja wykonywania MOTZ po akceptacji Ministra Środowiska została rozesłana do Starostów powiatowych odpowiedzialnych za prowadzenie rejestru terenów zagrożonych ruchami masowymi.
5. Opracowano projekt bazy danych o zagrożeniach osuwiskowych SOPO, a następnie aplikację do obsługi tej bazy. Baza SOPO będzie umieszczona w strukturze Centralnej Bazy Danych Geologicznych i dostępna dla użytkowników zewnętrznych. W bazie SOPO będą stopniowo gromadzone Karty Rejestracyjne Osuwisk i Terenów Zagrożonych, mapy w skali 1:10 000 z lokalizacją osuwisk i terenów zagrożonych oraz wyniki prowadzonych badań monitoringowych.
6. Przygotowano schemat zarządzania dalszymi etapami Projektu SOPO wraz ze strukturą organizacyjno-koordynacyjną, harmonogramem rzeczowo-finansowym oraz wykazem materiałów i sprzętu koniecznego do realizacji dalszych zadań. Wytypowano również 100 osuwisk, na których zostanie założony system monitoringu.