Zaloguj
Geologia środowiskowa> Działalność
  
    Gospodarka odpadami     
    Kartografia środowiskowa     
    MOEK       
    Dokumenty strategiczne     
    Raporty początkowe     

MOEK – Monitoring Odkrywkowej Eksploatacji Kopalin

Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy udostępnia Raporty opracowane w ramach realizowanego zadania państwowej służby geologicznej pod nazwą „Monitoring odkrywkowej eksploatacji kopalin”. Zadanie ma na celu zgromadzenie spójnych i konsekwentnych informacji dla terenu całego kraju o:

  • skali niekoncesjonowanej eksploatacji kopalin,
  • ogólnym stanie rekultywacji terenów po odkrywkowej eksploatacji kopalin.

Zadanie to realizowane jest na zlecenie Ministra Środowiska i finansowane w całości ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Udostępniane obecnie Raporty zostały opracowane w 2019 roku zgodnie z wytycznymi obowiązującej „Metodyki wykonania monitoringu odkrywkowej eksploatacji kopalin”. Znajdują się w nich informacje na temat wyrobisk, w których na podstawie przeprowadzonych kameralnych i terenowych prac stwierdzono:

  • prowadzenie w ciągu ostatnich 5-ciu lat eksploatacji bez koncesji zarówno poza granicami złóż jak i w granicach złóż;
  • rażące naruszenie warunków koncesji poprzez przekroczenie granic (zasięgu poziomego) złoża lub obszaru górniczego;
  • brak rekultywacji na złożach, na których eksploatacja została zaniechana.

Przy okazji realizacji prac terenowych pracownicy PIG-PIB rejestrują także nielegalnie składowane odpady w wyrobiskach podlegających inwentaryzacji, zarówno w niszach eksploatacyjnych/poeksploatacyjnych, jak i w najbliższym ich otoczeniu (w strefach krawędziowych czy wzdłuż dróg dojazdowych). Należy tym informacjom pilnie się przyglądać i śledzić na bieżąco tendencję nielegalnych składowisk odpadów, ponieważ obserwacje terenowe prowadzone obecnie w porównaniu do lat ubiegłych wykazują silny wzrost liczby wyrobisk wykorzystywanych do nielegalnego składowania odpadów (Fot. 1).

Odpady składowane w zaniechanym wyrobisku w gminie Dubicze Cerkiewne w powiecie hajnowskim

Fot. 1 Odpady składowane w zaniechanym wyrobisku w gminie Dubicze Cerkiewne w powiecie hajnowskim.

Dodatkowym przedmiotem kontroli objęte są złoża, w których występuje ewidentna niezgodność między ich faktycznym stanem zagospodarowania stwierdzonym w terenie a stanem zagospodarowania, o jakim wiedzę ma PSG (w formie bazy MIDAS) na podstawie informacji przesyłanych przez użytkownika złoża.

Poza wymienionymi aspektami w Raportach znajduje się także: ogólna charakterystyka fizyczno-geograficzna powiatu z uwzględnionymi warunkami geologiczno-surowcowymi, opis przeprowadzonych prac kameralnych i terenowych, porównanie statusu wyrobisk eksploatowanych bez koncesji, zinwentaryzowanych w latach 2009-2015 z ich statusem w obecnej inwentaryzacji. Oddzielnym zagadnieniem opisanym w Raportach są zagrożenia środowiskowe jakie wynikają z prowadzenia niekoncesjonowanej eksploatacji kopalin. Zespoły terenowe w trakcie weryfikacji wyrobisk zwracają także uwagę na zagrożenie dla człowieka oraz elementów infrastruktury, ponieważ dość częstymi sytuacjami są: naruszanie filarów ochronnych dróg, podkopywanie słupów niskiego, średniego, a czasem nawet wysokiego napięcia (Fot. 2), prowadzenie prac wydobywczych w bezpośredniej bliskości drogi mogących doprowadzić do jej uszkodzenia, czy zabawy dzieci i młodzieży w wyrobiskach i na stromych skarpach.

Wyrobisko, w którym prowadzone nielegalne prace wydobywcze spowodowały zagrożenie dla linii średniego napięcia (powiat hajnowski).

Fot. 2 Wyrobisko, w którym prowadzone nielegalne prace wydobywcze spowodowały zagrożenie dla linii średniego napięcia (powiat hajnowski).

Powszechne natomiast są głębokie wykopy, strome skarpy, nawisy nadkładu, czy dewastacja drzewostanu w stropowych częściach wyrobisk. Są to zjawiska o tyle niebezpieczne, że opisywane wyrobiska stanowią obiekty o charakterze zakładów górniczych, ale w odróżnieniu od legalnie i zgodnie z prawem funkcjonujących kopalń odkrywkowych nie podlegają nadzorowi górniczemu pod względem ich bezpiecznego funkcjonowania. Jako obiekty niezabezpieczone i nie objęte kontrolą organów państwa wymagają szczególnej uwagi i działań organów administracji terenowej, mających na celu likwidację lub minimalizację występujących zagrożeń.

Harmonogram prac monitoringu odkrywkowej eksploatacji kopalin na lata 2019-2020 przedstawia mapka (Rys. 1). Podział opracowania powiatów w poszczególnych latach może być na bieżąco nieznacznie modyfikowany w zależności od uwarunkowań zewnętrznych (np. takich jak sytuacja epidemiczna kraju).

Harmonogram prac monitoringu odkrywkowej eksploatacji kopalin na lata 2019-2020

Rys. 1 Harmonogram prac monitoringu odkrywkowej eksploatacji kopalin na lata 2019-2021.

Pozyskiwane i opracowywane dane gromadzone są w formie bazy danych przestrzennych i udostępniane za pośrednictwem portalu e-MGśP. W przypadku zainteresowania bazą danych można zwrócić się do Narodowego Archiwum Geologicznego z prośbą o jej udostępnienie. W przypadku pytań o szczegółowy zasób prosimy o kontakt z kierownikiem Zakładu Geologii Środowiskowej - okoz@pgi.gov.pl.

Przeprowadzone w realizowanym zadaniu prace umożliwią określenie skali wymienionych wyżej negatywnych skutków nielegalnej eksploatacji, a także wskazanie lokalnym władzom wyrobisk wymagających podjęcia natychmiastowych prac interwencyjnych z uwagi na występujące zagrożenia czy też skale prowadzonego wydobycia.

Instrukcja obsługi mapy "GeoLOG"

  • Kliknięcie, przytrzymanie i puszczenie, czyli zaznacz obiekty - zaznaczanie obiektów na mapie okręgiem. Rozmiar okręgu zależy od długości naciskania. Informacje o obiektach pojawią się w panelu Wyniki. Przy konkretnym obiekcie znajduje się tam link Pokaż na mapie i może być dodatkowy link Zobacz więcej prowadzący do innych dziedzinowych aplikacji z szerszym zakresem informacji o obiekcie.
  • Kliknięcie podwójne - powiększenie skali mapy
  • Kręceni kółkiem myszki - powiększenie/pomniejszanie skali mapy.
  • Ciągnięcie - przesuwanie obrazu mapy.

Menu

  • Konfiguracja - wywołanie Panelu zarządzania mapami:
    • Dziedziny - bloki tematyczne, z łatwo dostępną podręczną informacją o zestawach mapowych.
    • Mapy – wybieranie usług mapowych do wyświetlenia. Okienko wyszukiwania na górze ułatwia wyszukanie odpowiedniej warstwy. W tej zakładce również zmienia się kolejność warstw. W tym celu należy nacisnąć i przez chwilę przytrzymać daną warstwę a następnie przesunąć ją w odpowiednie miejsce.
    • Warstwy – włączanie i wyłączanie widoczności warstw wewnątrz usług mapowych oraz dostosowanie ich przezroczystości.
    • Podkłady – wybór mapy podkładowej spośród 8 różnych kompozycji.
  • Legenda  - opisy obiektów widocznych na mapie
  • Wyszukaj miejsce  - wyszukiwanie miejsc, adresów pocztowych, np.: Babia Góra, Warszawa, ul. Rakowiecka 4 a także według współrzędnych - stopnie w zapisie dziesiętnym (DD), czyli np. 52.208853, 21.013119
  • Moja lokalizacja - za pomocą sygnału nawigacji GPS lub lokalnych sieci Wi-Fi aplikacja jest w stanie przesunąć i powiększyć obraz mapy do lokalizacji, w której się znajdujemy
  • Dodaj WMS - dodawnie nowej usługi WMS
  • Import ścieżek - import tras zarejestrowanych urządzeniami GPS w formacie .kml lub .gpx
  • Udostępnij  - trzy sposoby podzielenia się mapą:
    • Gotowy kod do osadzenia mapy na dowolnej stronie www,
    • Link do mapy, który można np. wysłać e-mailem,
    • Opublikowanie aktualnie oglądanej mapy w portalach społecznościowych: Facebook, Twitter, Google+, LinkedIn
  • Moje mapy - zapisywanie kompozycji mapowej w postaci pliku konfiguracyjnego .json, który można będzie w przyszłości wczytać w tej samej zakładce.
  • Informacje  - informacja o aplikacji i źródłach danych
  • Pomoc  - informacja o funkcjach aplikacji
  • Zasady korzystania  - warunki korzystania z publikowanych danych
  • Język / Language  - przełączanie wersji językowej aplikacji
  • Kontakt  - dane kontaktowe